Newsletter

Podaj swój adres e-mail by być informowanym o zmianach i nowościach na stronie.

Powiadom znajomego

Skorzystaj z poniższego formularza by powiadomić znajomego o tym serwisie.

Radio "Szanty"

Zapraszamy do słuchania radia "Szanty"

Radio Szanty

Kotwice jachtowe - Jak dobrać?

Kotwica - przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno.
Istnieje kilka podstawowych typów kotwic, różniących się budową i kształtem, wszystkie jednak działają na tej samej zasadzie: gdy statek rzuci kotwicę, a następnie, dryfując, zaczyna ją wlec, łapa lub łapy kotwicy zagłębiają się w dnie. W tym stanie kotwica stawia wielki opór, utrzymujący (zazwyczaj) statek w miejscu. Zarytą w dnie kotwicę można podnieść tylko wyrywając ją pionowo do góry.

Najpopularniejsze typy kotwic:

  • kotwica czterołapowa (przez żeglarzy potocznie zwana kotwicą rybacką lub drapakiem)
  • kotwica admiralicji
  • kotwica patentowa Halla
  • kotwica patentowa Danfortha
  • kotwica pługowa (znana też jako CQR - ang. Coastal Quick Release)

Najważniejszą cechą kotwicy jest siła trzymania, tj. siła, jaką kotwica może przenieść nie przemieszczając się. Siła ta zależy głównie od rodzaju kotwicy, rodzaju dna w miejscu zakotwiczenia i od ciężaru kotwicy. Stąd projektant dobierający kotwicę dla statku bądź jachtu bierze pod uwagę przede wszystkim masę statku, zaś kapitan wybierając miejsce kotwiczenia zważa na rodzaj dna.
Istotny wpływ na siłę trzymania kotwicy ma także kąt pomiędzy łańcuchem, bądź liną kotwiczną, i dnem.
Im ten kąt mniejszy, tym kotwica lepiej trzyma. Przyjmuje się w praktyce, że dla dobrej pracy kotwicy na łańcuchu, długość łańcucha powinna wynosić co najmniej 3 razy głębokość w miejscu kotwiczenia. Przy stosowaniu lekkiej liny kotwicznej mnożnik wynosi co najmniej 5. W pewnych okolicznościach jednak, przy ograniczonym obszarze bezpiecznego myszkowania (bliskość przeszkód nawigacyjnych, np. płycizn, lub innych statków) nie można zastosować tak długiej liny. Wówczas odcinek najbliższy kotwicy zastępuje się łańcuchem, albo też na linie umieszcza się dodatkowy ciężar, zwany prosiak.
Ciężar prosiaka lub końcowego odcinka łańcucha zmniejsza kąt pracy kotwicy, zwiększając tym samym siłę kotwiczenia.

Kotwica czterołapowa - tzw.rybacka (potocznie drapak lub kot) jet często używana na małych jachtach śródlądowych, Kotwice takie stosowano dawniej powszechnie na szalupach i łodziach wiosłowo-żaglowych. Używa się jej także do uwalniania łańcuchów i lin kotwicznych oraz oraz kotwic zahaczonych o przeszkody na dnie. Odmianą jest kotwica czterołapowa składana. Jej trzon ma u góry przekrój okrągły, a na dole kwadratowy. Po rozłożeniu ruchome ramiona zabezpiecza się zatyczką.

Kotwica admiralicji - składa się z trzonu, ramion i poprzeczki. Trzon łączy się z dwoma ramionami, z których każde zakończone jest łapą, a te pazurem. Miejsce, w którym trzon łączy się z ramionami nazywa się trentem, a jego podstawa piętą. Drugi koniec trzonu ma otwór, przez który przechodzi poprzeczka, dłuższa niż rozstaw ramion. Dzięki temu wrzucona do wody kotwica, po osiągnięciu dna i naprężeniu łańcucha obraca się tak, że jedna z łap zagłębia się w dno. Kotwica admiralicji jest najstarszym typem wśród współcześnie używanych kotwic. Została wprowadzona rozkazem Admiralicji Brytyjskiej jako obowiązująca w Brytyjskiej Marynarce Wojennej, stąd jej nazwa. Była stosowana powszechnie do końca XIX w., obecnie jest wypierana przez kotwicę patentową.

Kotwica patentowa (zwana niekiedy bezrozpórkową) - jest typem kotwicy najczęściej używanym na jachtach. Trzon i ramiona stanowią odrębne części połączone ze sobą za pomocą osi. Ramiona mogą wychylać się w obie strony o ok 450. Gdy kotwica taka dotknie dna, trzon jej pada na płask, a łańcuch pociągając go powoduje wbicie się łap w dno. Wszystkie odmiany kotwic patentowych zbudowane są na tej samej zasadzie. Różnią się głównie sposobem ruchomego połączenia ramion z trzonem. Nazwy różnych kotwic patentowych pochodzą najczęściej od nazwisk konstruktorów, np. K. Halla i K. Danfortha

Kotwica pługowa - zwana też CQR (Coastal Quick Release), ma jedną łapę w kształcie podwójnego lemiesza. Oś obrotu łapy nie jest prostopadła do trzonu, co w połączeniu z kształtem lemiesza powoduje takie zagłębienie się kotwicy w dno, że po naprężeniu liny lub łańcucha, łapa znajduje się pod trzonem. Zakopuje się ona bardzo łatwo w dno miękkie bez względu na to, jak na nie upadnie. Kotwica taka jest wygodna w użyciu i ma sporą sprawność, toteż jest obecnie bardzo popularna na jachtach. Zaprojektował ją w latach 20-tych w Wielkiej Brytanii Sir Geoffrey Taylor.